Chiến lược ‘Đất nước thông minh’: Thủ tướng khẳng định AI và Kinh tế dữ liệu là động lực tăng trưởng mới năm 2026
Sáng ngày đầu năm 2026, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã chủ trì phiên họp đầu tiên của Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06. Phiên họp mang tính bản lề này không chỉ đánh giá các kết quả đạt được trong giai đoạn 2021-2025 mà còn đặt ra những mục tiêu chiến lược cho giai đoạn phát triển mới, nơi mà kinh tế dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) đóng vai trò trung tâm.
Sự chuyển dịch tất yếu sang kinh tế dữ liệu
Phát biểu khai mạc, Thủ tướng nhấn mạnh rằng thế giới đang bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt về công nghệ. Đối với Việt Nam, việc duy trì các mô hình tăng trưởng truyền thống dựa trên tài nguyên hữu hình và lao động giá rẻ đã không còn là lợi thế. Thay vào đó, dữ liệu số phải được coi là loại tài nguyên mới, là ‘dầu mỏ’ của thế kỷ 21. Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành phải hiểu rõ: kinh tế dữ liệu không đơn thuần là việc số hóa các văn bản giấy tờ, mà là quá trình tạo ra giá trị gia tăng từ việc phân tích, kết nối và khai thác các luồng dữ liệu khổng lồ.
Trong năm 2026, Chính phủ đặt mục tiêu nâng tỷ trọng kinh tế số trong GDP lên mức 25%, trong đó nhấn mạnh sự đóng góp của các ngành dịch vụ dữ liệu và các nền tảng số hóa toàn diện. Để đạt được điều này, việc hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia, đặc biệt là thông qua Đề án 06, là nhiệm vụ tiên quyết. Thủ tướng chỉ rõ rằng dữ liệu phải ‘đúng, đủ, sạch, sống’ và phải được kết nối liên thông giữa các bộ, ngành để giảm bớt gánh nặng thủ tục cho người dân và doanh nghiệp.
Trí tuệ nhân tạo (AI) – Trụ cột của sự thông minh và bền vững
Một điểm nhấn đặc biệt trong phiên họp là định hướng lấy trí tuệ nhân tạo (AI) làm động lực cho quản trị quốc gia và phát triển kinh tế xã hội. Thủ tướng khẳng định Việt Nam không thể đứng ngoài cuộc đua AI. Tuy nhiên, định hướng của Việt Nam là phát triển AI có trách nhiệm, phục vụ con người và bảo vệ môi trường. AI sẽ được ứng dụng sâu rộng trong việc dự báo xu hướng thị trường, tối ưu hóa lưới điện quốc gia, quản lý giao thông đô thị và cá nhân hóa dịch vụ y tế, giáo dục.
Hệ sinh thái AI tại Việt Nam cần được xây dựng dựa trên ba chân kiềng: Thể chế số minh bạch, Hạ tầng số hiện đại và Nhân lực số trình độ cao. Thủ tướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Thông tin và Truyền thông xây dựng các trung tâm tính toán hiệu năng cao (High-Performance Computing) để hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp về công nghệ. Đổi mới sáng tạo phải bắt nguồn từ các bài toán thực tiễn của đất nước, dùng AI để giải quyết những nút thắt trong năng suất lao động.
Đề án 06: Giai đoạn bứt phá và thực chất
Đề án 06 tiếp tục được xác định là ‘điểm sáng’ và là hạt nhân của quá trình chuyển đổi số quốc gia. Sau 4 năm triển khai, đến năm 2026, Đề án này cần chuyển từ giai đoạn ‘xây dựng nền móng’ sang giai đoạn ‘khai thác giá trị thực’. Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh việc cung cấp 100% dịch vụ công trực tuyến toàn trình, trong đó người dân chỉ cần thực hiện xác thực sinh trắc học một lần duy nhất. Việc tích hợp dữ liệu dân cư với dữ liệu thuế, bảo hiểm, y tế và đất đai sẽ giúp Chính phủ điều hành dựa trên dữ liệu thời gian thực (real-time data-driven governance).
Xây dựng nguồn nhân lực cho tương lai số
Không có công nghệ nào có thể thay thế được con người nếu thiếu tư duy sáng tạo. Thủ tướng trăn trở về việc đào tạo đội ngũ kỹ sư AI và chuyên gia dữ liệu. Ông yêu cầu các trường đại học phải đổi mới chương trình giảng dạy, kết hợp chặt chẽ với các tập đoàn công nghệ lớn để đào tạo thực chiến. Mục tiêu đến hết năm 2026, Việt Nam có thêm ít nhất 50.000 kỹ sư chất lượng cao về AI và bán dẫn để phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu dịch vụ phần mềm.
Kết luận và Cam kết hành động
Kết thúc phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định: ‘Chuyển đổi số không phải là việc của riêng ai, mà là cuộc cách mạng của toàn dân’. Chính phủ cam kết sẽ luôn đồng hành cùng doanh nghiệp và nhà khoa học để tạo ra một môi trường pháp lý thông thoáng nhất. Với tinh thần ‘lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ’, năm 2026 sẽ là năm Việt Nam khẳng định vị thế của mình trên bản đồ công nghệ thế giới, lấy kinh tế dữ liệu và AI làm bệ phóng cho một tương lai thịnh vượng, thông minh và bền vững hơn bao giờ hết.
