Biến động tỷ giá hạch toán tháng 2/2026: Kho bạc Nhà nước ấn định 25.122 đồng và những tác động kinh tế vĩ mô
Ngày 01/02/2026, Kho bạc Nhà nước (KBNN) đã chính thức ban hành thông báo về tỷ giá hạch toán ngoại tệ trong hoạt động thu chi ngân sách nhà nước. Theo đó, tỷ giá giữa đồng Việt Nam (VND) và Đô la Mỹ (USD) được áp dụng cho tháng 2/2026 là 25.122 đồng. Đây là một cột mốc quan trọng, được giới chuyên gia kinh tế đánh giá là có sự điều chỉnh linh hoạt nhằm tương thích với những biến động của thị trường tiền tệ quốc tế và sức ép từ các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới.
Bối cảnh thị trường và căn cứ xác định tỷ giá 25.122 đồng
Việc ấn định con số 25.122 đồng không phải là một quyết định ngẫu nhiên. Nó dựa trên cơ sở tính toán trung bình tỷ giá giao dịch trên thị trường liên ngân hàng và các chỉ số mua bán của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) trong những tuần cuối của tháng 1. Trong giai đoạn đầu năm 2026, nền kinh tế thế giới chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ của chỉ số DXY (Dollar Index), khiến nhiều đồng tiền tại các thị trường mới nổi chịu áp lực giảm giá. Việt Nam, với chính sách quản lý tỷ giá chủ động, đã lựa chọn mức hạch toán này để đảm bảo tính thực tế trong việc ghi nhận doanh thu và chi phí của ngân sách quốc gia.
Tại thời điểm cuối tháng 1/2026, các yếu tố như nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất sau Tết Nguyên Đán tăng cao, cộng với việc các doanh nghiệp FDI chuyển lợi nhuận về nước, đã tạo ra một lực cầu ngoại tệ đáng kể. Mức tỷ giá 25.122 đồng phản ánh sự cân bằng giữa mục tiêu hỗ trợ xuất khẩu và kiểm soát lạm phát chi phí đẩy. Tỷ giá hạch toán này sẽ là ‘thước đo’ chung cho toàn bộ hệ thống kho bạc từ trung ương đến địa phương, đảm bảo tính thống nhất trong công tác kế toán và báo cáo tài chính nhà nước.
Tác động trực tiếp đến thu chi ngân sách nhà nước
Tỷ giá hạch toán có vai trò sống còn trong việc định hình các con số trên sổ sách kế toán của Chính phủ. Đối với các khoản thu ngân sách bằng ngoại tệ, đặc biệt là thuế xuất nhập khẩu và các khoản thu từ dầu thô, mức tỷ giá 25.122 đồng giúp quy đổi giá trị về VND một cách chính xác hơn. Nếu tỷ giá hạch toán thấp hơn thực tế, ngân sách có nguy cơ ‘hụt thu’ ảo trên sổ sách, trong khi nếu quá cao sẽ tạo ra những áp lực ảo về dòng tiền.
Về phía thu ngân sách
Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dầu khí và khoáng sản, vốn thường xuyên thực hiện các giao dịch bằng USD, sẽ áp dụng mức tỷ giá này để nộp các khoản thuế, phí vào kho bạc. Với mức 25.122 đồng, nguồn thu ngân sách từ các sắc thuế này dự kiến sẽ có sự tăng trưởng nhẹ so với cùng kỳ năm ngoái khi tỷ giá ở mức thấp hơn. Điều này tạo ra dư địa tài khóa để Chính phủ thực hiện các chương trình an sinh xã hội và phục hồi kinh tế.
Về phía chi ngân sách
Ở chiều ngược lại, các khoản chi bằng ngoại tệ sẽ gặp đôi chút áp lực. Các dự án sử dụng vốn vay ODA (Hỗ trợ phát triển chính thức) hoặc các khoản mua sắm trang thiết bị chuyên dụng từ nước ngoài sẽ phải tính toán lại tổng mức đầu tư quy đổi ra VND. Khi tỷ giá tăng, giá trị thanh toán bằng VND cho cùng một lượng USD sẽ cao hơn, đòi hỏi các đơn vị dự toán phải quản lý chặt chẽ ngân sách, tránh vượt dự toán đã được phê duyệt đầu năm.
Ảnh hưởng đến nợ công và nghĩa vụ trả nợ nước ngoài
Nợ công của Việt Nam hiện nay có một tỷ trọng đáng kể là nợ bằng ngoại tệ (USD, JPY, EUR). Việc KBNN áp dụng tỷ giá 25.122 đồng phản ánh một thực tế rằng nghĩa vụ trả nợ quy đổi ra nội tệ sẽ có xu hướng tăng. Tuy nhiên, nhờ vào việc cơ cấu lại nợ công trong những năm qua, với việc tăng tỷ lệ nợ trong nước bằng VND, áp lực từ biến động tỷ giá USD đối với tổng nợ công vẫn nằm trong tầm kiểm soát.
Các chuyên gia tài chính cho rằng, mức 25.122 đồng vẫn thấp hơn so với tỷ giá bán tại các ngân hàng thương mại (thường dao động quanh mức 25.300 – 25.450 đồng). Điều này cho thấy sự thận trọng của cơ quan quản lý trong việc giữ ổn định tâm lý thị trường. Dẫu vậy, việc điều chỉnh tăng tỷ giá hạch toán là tín hiệu cho thấy Nhà nước đang thích ứng với một mặt bằng giá trị đồng tiền mới, phù hợp với dòng chảy tài chính toàn cầu.
Tầm quan trọng của việc theo dõi tỷ giá hạch toán đối với doanh nghiệp
Mặc dù tỷ giá hạch toán của Kho bạc chủ yếu phục vụ cho khối cơ quan nhà nước, nhưng nó lại là một chỉ báo (indicator) quan trọng cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các nhà thầu của các dự án công. Khi thực hiện các gói thầu có yếu tố nước ngoài hoặc thanh toán dựa trên ngân sách nhà nước, việc nắm bắt tỷ giá 25.122 đồng giúp doanh nghiệp dự báo chính xác lợi nhuận thực tế sau khi quy đổi và nộp thuế.
Hơn nữa, tỷ giá này cũng thường được các ngân hàng thương mại tham chiếu để xây dựng các sản phẩm phái sinh ngoại hối cho khách hàng doanh nghiệp. Trong bối cảnh năm 2026 được dự báo có nhiều biến động chính trị thế giới ảnh hưởng đến tỷ giá, việc Kho bạc Nhà nước công bố sớm và minh bạch tỷ giá hàng tháng là một nỗ lực lớn trong việc cải cách hành chính và minh bạch hóa tài chính công.
Dự báo và khuyến nghị hành động
Dự báo trong quý I và quý II năm 2026, tỷ giá USD/VND có thể sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao do Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn chưa có dấu hiệu cắt giảm lãi suất mạnh mẽ. Do đó, tỷ giá hạch toán trong các tháng tiếp theo của KBNN có khả năng sẽ còn điều chỉnh tăng nhẹ. Các đơn vị dự toán ngân sách cần thực hiện các biện pháp sau:
- Thứ nhất: Rà soát lại các khoản chi ngoại tệ trong tháng 2 để đảm bảo không vượt quá định mức quy đổi VND.
- Thứ hai: Tăng cường công tác dự báo dòng tiền ngoại tệ để có kế hoạch mua bán, hoán đổi tại NHNN một cách tối ưu.
- Thứ ba: Theo dõi sát sao các thông báo tiếp theo từ Kho bạc và Ngân hàng Nhà nước để điều chỉnh kế hoạch tài chính kịp thời.
Kết luận, mức tỷ giá hạch toán 25.122 đồng cho tháng 2/2026 là một con số phản ánh đúng thực trạng kinh tế hiện nay. Nó đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ để đảm bảo kinh tế vĩ mô ổn định, tạo đà phát triển bền vững cho cả năm 2026.
