Kỷ lục 16 năm: Tại sao tiền tệ các thị trường mới nổi đang ‘vượt mặt’ nhóm G7 về sự ổn định?

Một hiện tượng tài chính hy hữu trong gần hai thập kỷ

Thị trường tài chính toàn cầu đang chứng kiến một kịch bản đảo ngược đầy bất ngờ. Trong khi các nền kinh tế phát triển thuộc nhóm G7 (Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nhật Bản, Ý và Canada) thường được coi là biểu tượng của sự ổn định, thì hiện nay, chính các đồng tiền của các thị trường mới nổi (Emerging Markets – EM) mới là những cái tên giữ được sự điềm tĩnh đáng kinh ngạc. Theo dữ liệu phân tích từ các định chế tài chính lớn, chỉ số biến động của tiền tệ các quốc gia đang phát triển đã duy trì ở mức thấp kỷ lục trong gần 200 ngày liên tiếp. Đây là chuỗi ổn định dài nhất được ghi nhận kể từ năm 2008 – thời điểm trước khi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu làm chao đảo mọi quy luật kinh tế truyền thống.

Sự ổn định này không chỉ là một con số thống kê đơn thuần; nó phản ánh một sự thay đổi sâu sắc trong cấu trúc địa chính trị và kinh tế thế giới. Trong quá khứ, mỗi khi Fed (Cục Dự trữ Liên bang Mỹ) thay đổi lãi suất, các thị trường mới nổi thường là những đối tượng chịu tổn thương đầu tiên với hiện tượng ‘tháo chạy vốn’. Tuy nhiên, trong chu kỳ thắt chặt tiền tệ lần này, kịch bản đó đã không lặp lại một cách cực đoan như trước.

Sự tương phản gay gắt với biến động tại các quốc gia G7

Trong khi đồng Real của Brazil, Peso của Mexico hay Rupiah của Indonesia duy trì biên độ dao động hẹp, các đồng tiền chủ chốt của G7 lại trải qua những đợt sóng gió dữ dội. Đồng Yên Nhật (JPY) là một ví dụ điển hình khi liên tục chạm mức thấp kỷ lục so với USD, buộc ngân hàng trung ương nước này phải can thiệp trực tiếp vào thị trường. Tương tự, đồng Euro (EUR) và Bảng Anh (GBP) cũng không ít lần chịu áp lực từ lạm phát đình trệ và những bất ổn chính trị nội bộ.

Nguyên nhân đằng sau sự ‘mong manh’ của G7

Các quốc gia G7 đang phải đối mặt với bài toán nan giải: Làm thế nào để kiểm soát lạm phát mà không đẩy nền kinh tế vào suy thoái sâu. Sự chậm trễ trong việc điều chỉnh lãi suất, kết hợp với các khoản nợ công khổng lồ tích tụ từ đại dịch, đã khiến các đồng tiền này mất đi ‘lá chắn’ tự nhiên. Nhà đầu tư không còn coi tất cả các đồng tiền G7 là nơi trú ẩn an toàn tuyệt đối, dẫn đến sự phân hóa dòng vốn mạnh mẽ.

Tại sao thị trường mới nổi lại trở nên ‘lì lợm’ đến vậy?

Có ba yếu tố chính giải thích cho sự ổn định vượt trội của tiền tệ EM trong giai đoạn này: chính sách tiền tệ chủ động, dự trữ ngoại hối vững chắc và sự cải thiện trong cán cân thương mại.

1. Bài học xương máu từ quá khứ

Các ngân hàng trung ương tại các thị trường mới nổi đã rút ra những bài học đắt giá từ cuộc khủng hoảng tài chính 1997 và ‘Taper Tantrum’ năm 2013. Lần này, họ đã đi trước Fed một bước. Thay vì chờ đợi, các quốc gia như Brazil, Mexico và Chile đã bắt đầu tăng lãi suất từ rất sớm, ngay khi những tín hiệu lạm phát đầu tiên xuất hiện. Việc duy trì mức lãi suất thực (lãi suất sau khi trừ lạm phát) dương và cao đã tạo ra một đệm đỡ vững chắc, thu hút dòng vốn Carry Trade và ngăn chặn sự mất giá của nội tệ.

2. Dự trữ ngoại hối và quản lý nợ công hiệu quả

Hầu hết các quốc gia EM hiện nay đều sở hữu kho dự trữ ngoại hối dồi dào hơn nhiều so với thập kỷ trước. Điều này cho phép họ có đủ công cụ để can thiệp thị trường khi cần thiết mà không làm cạn kiệt nguồn lực quốc gia. Hơn nữa, cơ cấu nợ của nhiều nước đang phát triển đã chuyển dịch từ nợ bằng ngoại tệ (USD) sang nợ bằng nội tệ, làm giảm đáng kể rủi ro vỡ nợ khi đồng USD tăng giá.

3. Sức mạnh từ hàng hóa và chuỗi cung ứng

Nhiều thị trường mới nổi là những nhà xuất khẩu hàng hóa thiết yếu hàng đầu thế giới. Trong bối cảnh giá năng lượng và thực phẩm biến động, các quốc gia này lại được hưởng lợi từ việc cải thiện điều kiện thương mại. Ngoài ra, xu hướng ‘Friend-shoring’ (chuyển dịch chuỗi cung ứng sang các nước đồng minh hoặc ổn định) đã giúp các quốc gia như Việt Nam, Mexico hay Ấn Độ nhận được dòng vốn FDI ổn định, trực tiếp hỗ trợ giá trị đồng nội tệ.

Rủi ro tiềm ẩn và cái nhìn dài hạn

Mặc dù chuỗi 200 ngày ổn định là một kỳ tích, nhưng không có nghĩa là rủi ro đã biến mất hoàn toàn. Các chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng sự ổn định này có thể bị thử thách nếu lạm phát tại Mỹ quay trở lại một cách bất ngờ, buộc Fed phải duy trì lãi suất cao trong thời gian dài hơn dự kiến. Ngoài ra, các cuộc bầu cử quan trọng tại nhiều quốc gia EM trong năm nay cũng có thể tạo ra những cú sốc chính trị ngắn hạn.

Tuy nhiên, nhìn về dài hạn, việc tiền tệ EM ‘vượt mặt’ G7 về độ ổn định cho thấy một sự trưởng thành về mặt thể chế tài chính. Các nhà đầu tư toàn cầu đang dần thay đổi định kiến về ‘rủi ro thị trường mới nổi’. Giờ đây, danh mục đầu tư đa dạng hóa không thể thiếu sự hiện diện của các đồng tiền EM, vốn đã chứng minh được khả năng chịu đựng áp lực cực tốt trong những giai đoạn khó khăn nhất của kinh tế toàn cầu.

Kết luận

Chuỗi ổn định dài nhất kể từ năm 2008 của tiền tệ các thị trường mới nổi là minh chứng cho một trật tự tài chính mới đang hình thành. Trong khi G7 đang vật lộn với những bài toán cũ theo cách mới, thì các thị trường mới nổi đã biết cách vận dụng những bài học cũ để tạo ra một vị thế mới vững chắc hơn. Đối với các doanh nghiệp và nhà đầu tư, đây là thời điểm vàng để tái đánh giá rủi ro và tận dụng sự ổn định hiếm hoi này để tìm kiếm lợi nhuận bền vững.