Tỷ giá trung tâm chính thức vượt ngưỡng 25.046 VND/USD: Tác động sâu rộng đến xuất nhập khẩu và dự báo thị trường tiền tệ 2026

Vào sáng ngày 04/03/2026, thị trường tài chính trong nước chứng kiến một bước đi quan trọng từ phía cơ quan điều hành tiền tệ. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã niêm yết tỷ giá trung tâm của đồng Việt Nam với đô la Mỹ ở mức 25.046 VND/USD, tăng thêm 08 đồng so với phiên giao dịch trước đó. Đây không chỉ là một con số kỹ thuật mà còn phản ánh những biến động phức tạp của nền kinh tế toàn cầu và áp lực tỷ giá đang đè nặng lên các quốc gia mới nổi, trong đó có Việt Nam.

Bối cảnh thị trường tiền tệ đầu năm 2026

Bước sang quý I năm 2026, nền kinh tế thế giới vẫn đang trong giai đoạn tái cấu trúc sau những đợt điều chỉnh lãi suất kéo dài từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Mặc dù các dự báo trước đó cho rằng đồng USD sẽ hạ nhiệt, nhưng thực tế chỉ số US Dollar Index (DXY) vẫn duy trì ở mức cao do các báo cáo kinh tế Mỹ khả quan hơn mong đợi. Điều này tạo ra một áp lực vô hình lên tất cả các đồng tiền trong khu vực Đông Nam Á, và VND không phải là ngoại lệ.

Việc NHNN tăng tỷ giá trung tâm lên mức 25.046 đồng được giới chuyên gia đánh giá là một bước đi thận trọng nhưng cần thiết để thu hẹp khoảng cách giữa tỷ giá niêm yết và tỷ giá thị trường tự do, đồng thời duy trì sự ổn định vĩ mô. Với biên độ +/- 5% đang được áp dụng, tỷ giá trần mà các ngân hàng thương mại được phép giao dịch đã tiến gần sát mốc 26.300 đồng, một ngưỡng tâm lý quan trọng đối với các nhà đầu tư.

Nguyên nhân thúc đẩy đà tăng của tỷ giá VND/USD

1. Sức mạnh nội tại của đồng USD quốc tế

Trong những tháng đầu năm 2026, Fed đã có những tín hiệu không mấy mặn mà với việc giảm lãi suất nhanh chóng. Sự chênh lệch lãi suất giữa VND và USD (vốn đã hẹp đi từ năm 2025) tiếp tục là nguyên nhân chính khiến giới đầu tư ưu tiên nắm giữ tài sản bằng USD. Khi đồng tiền xanh tăng giá trên thị trường quốc tế, NHNN buộc phải điều chỉnh tỷ giá trung tâm để đảm bảo tính cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu và tránh tình trạng đầu cơ ngoại tệ.

2. Nhu cầu ngoại tệ phục vụ sản xuất và thanh toán quốc tế

Tháng 3 thường là thời điểm các doanh nghiệp bắt đầu đẩy mạnh nhập khẩu nguyên liệu thô để phục vụ cho các đơn hàng quý II và quý III. Nhu cầu thanh toán ngoại tệ tăng đột biến trong bối cảnh các doanh nghiệp FDI (vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài) cũng thực hiện các hoạt động chuyển lợi nhuận về nước, tạo ra một nguồn cầu lớn trên thị trường liên ngân hàng. Áp lực từ thanh khoản ngoại tệ đã khiến tỷ giá không thể đứng yên.

Tác động hai chiều đối với nền kinh tế

Cú hích và thách thức cho xuất nhập khẩu

Với các doanh nghiệp xuất khẩu, việc tỷ giá tăng là một tin vui ngắn hạn. Khi đổi từ USD sang VND, doanh thu của họ sẽ tăng lên, giúp bù đắp các chi phí đầu vào đang leo thang. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu sản xuất đang đứng trước nguy cơ thâm hụt lợi nhuận nghiêm trọng. Giá thành sản phẩm đầu ra sẽ buộc phải tăng, từ đó gây áp lực trực tiếp lên chỉ số lạm phát (CPI) trong nước.

Thị trường chứng khoán và tâm lý nhà đầu tư

Tỷ giá luôn là một biến số nhạy cảm đối với thị trường chứng khoán. Khi tỷ giá tăng, khối ngoại thường có xu hướng bán ròng để bảo toàn giá trị tài sản khi quy đổi ra USD. Điều này có thể dẫn đến những rung lắc mạnh trên sàn HOSE và HNX trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nếu NHNN chứng minh được khả năng kiểm soát tỷ giá trong biên độ cho phép, niềm tin của nhà đầu tư sẽ sớm quay trở lại.

Dự báo và chiến lược thích ứng cho doanh nghiệp

Các chuyên gia kinh tế dự báo rằng từ nay đến cuối năm 2026, tỷ giá VND/USD sẽ còn nhiều biến động khó lường tùy thuộc vào lộ trình của Fed và cán cân thương mại của Việt Nam. Để thích nghi, các doanh nghiệp cần thực hiện ngay các biện pháp sau:
– Sử dụng công cụ phái sinh: Các hợp đồng kỳ hạn (Forward), hợp đồng hoán đổi (Swap) sẽ giúp doanh nghiệp chốt trước tỷ giá, tránh rủi ro khi tỷ giá biến động mạnh.
– Đa dạng hóa giỏ thanh toán: Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào USD, doanh nghiệp có thể cân nhắc thanh toán bằng các đồng tiền khác như Euro, Yên Nhật hoặc Nhân dân tệ nếu đối tác chấp thuận.
– Tối ưu hóa chi phí vận hành: Trong bối cảnh chi phí nhập khẩu tăng, việc nâng cao năng suất và giảm thiểu lãng phí là con đường duy nhất để duy trì biên lợi nhuận.

Lời kết

Việc tỷ giá trung tâm chạm mốc 25.046 VND/USD vào ngày 04/03/2026 là một tín hiệu cho thấy sự linh hoạt của chính sách tiền tệ Việt Nam trước những con sóng dữ từ kinh tế toàn cầu. Dù mang lại những thách thức nhất định cho các đơn vị nhập khẩu, nhưng đây là bước đi tất yếu để bảo vệ ổn định vĩ mô dài hạn. Người dân và doanh nghiệp cần theo dõi sát sao các thông báo tiếp theo từ Ngân hàng Nhà nước để có những điều chỉnh kịp thời trong kế hoạch kinh doanh và tài chính của mình.